گذشته ، در چمن مزبور نزول اجلال نمود و در اندك مدتى بيشتر خوانين خراسان ، شرفياب حضور مبارك گشته ، گروگان خود را سپرده ، عود به اماكن خود نمودند و چند نفر ديگر كه پا از حد خود ، درازتر كرده بودند از شوكت نواب شجاع السلطنه شكست يافته ، پراكندهء اطراف بلاد شدند « 1 » و موازى يك جفت در مرصع كه معادل ده‌هزار تومان وجه نقد به خرج آن رفته ، در طهران ساخته بودند و به اتفاق جناب عبد اللّه خان امين الدوله اصفهانى در روز شانزدهم ماه شوال اين سال : [ 1236 ] « 2 » روانه ارض اقدس و مشهد مقدس داشتند . و روز غره ذيقعده « 3 » : نواب شجاع السلطنه و علما و سادات و خدام حرم محترمه رضويه و اعيان شهر به استقبال در ، آمده به احترام تمام وارد داشتند و در دار الحفاظ شيلانى داده ، جناب ميرزا هدايت اللّه مجتهد ، آن در را در جانب پاى ضريح نقره مقدس نصب نمود « 4 » و موكب و الا در روز بيست و ششم ماه شوال از چمن خوش ييلاق ، نهضت فرمود « 5 » و روز يازدهم ماه ذيقعده « 6 » اين سال در خارج شهر طهران به روضه دلگشاى عمارت نگارستان نزول نمود . و عيد نوروز سنه يونت‌ئيل در روز بيست و ششم ماه جمادى دويم سال 1237 « 7 » واقع گرديد و موكب همايون روز پنجم ماه شوال « 8 » اين سال به عزم چمن سلطانيه ، از طهران حركت فرمود و روز پانزدهم اين ماه « 9 » وارد گرديده ، آن صحرا را لشكرگاه فرمود و از جانب آذربايجان هر روزه اخبار فتوح و غلبه نواب نايب السلطنه بر ممالك روم مىرسيد . و در اين سال : [ 1237 ] وباى عام از بلاد چين و هندوستان سرايت به ممالك ايران نمود و از شهر شيراز معادل شش‌هزار نفر در ظرف مدت پنج شش روز ، در خوابگاه عدم خفتند « 10 » و مرض و با شايع گشت و شهريار تاجدار در سيم ماه ذىحجه اين سال : [ 1237 ] « 11 » از چمن سلطانيه ، خيمه بيرون زد و از محال اسفندآباد گذشته ، در خارج شهر همدان در دامنه كوه الوند ، ناخوشى و با در اردو شايع گشت و چند نفرى درگذشتند پس موكب و الا در نهاوند نزول فرمود . و ايام محرم سال 1238 تا روز سيزدهم را به تعزيه‌دارى و سوگوارى بر حضرت خامس آل عبا عليه السلام اشتغال نمود و روز بيست و چهارم همين ماه ، در شهر طهران نزول اجلال فرمود . و در اين سال [ 1238 ] : ميرزا عيسى فراهانى مشهور به ميرزا بزرگ و ملقب به قائم‌مقام ،

--> ( 1 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 589 . ( 2 ) . برابر با 17 ژوئيه 1821 . ( 3 ) . برابر با 31 ژوئيه 1821 . ( 4 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 591 . ( 5 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 591 . ( 6 ) . برابر با 10 اوت 1821 . ( 7 ) . برابر با 20 مارس 1822 . ( 8 ) . برابر با 25 ژوئن 1822 . ( 9 ) . برابر با 5 ژوئيه 1822 . ( 10 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 337 . ( 11 ) . برابر با 21 اوت 1822 .